Châu lị Chợ Rã (nay là huyện Ba Bể) là địa phương sớm có phong trào Việt Minh phát triển mạnh. Trải qua 70 năm đấu tranh và xây dựng, ngày nay huyện Ba Bể đã có những bước tiến trong phát triển kinh tế- xã hội, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.
 |
| Trung tâm huyện Ba Bể hôm nay |
Châu Chợ Rã của 70 năm về trước
Châu lị Chợ Rã (nay là huyện Ba Bể) sớm có phong trào Việt Minh phát triển mạnh trong đồng bào các dân tộc. Ngược dòng thời gian của 70 năm về trước, tháng 2/1941 lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về Pác Bó (Cao Bằng) trực tiếp lãnh đạo cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam. Tháng 5/1941, Nguyễn Ái Quốc đã chủ trì Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam thảo luận và thống nhất nhiệm vụ giải phóng dân tộc. Tại Căn cứ Cao Bằng, 19 đội xung phong Nam tiến lần lượt được thành lập và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Từ đây phong trào Việt Minh phát triển mạnh mẽ trên khắp các địa phương. Con đường Nam Tiến do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy đi qua các huyện Hòa An, Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng; Ngân Sơn, Chợ Rã, Chợ Đồn là cơ sở bí mật của các nhà hoạt động cách mạng…Trong khí thế hào hùng chống Nhật cứu nước của cả dân tộc, đơn vị giải phóng quân do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy đã tiến xuống bao vây châu lỵ Ngân Sơn. Ngày 21/3, Ngân Sơn là huyện đầu tiên của tỉnh Bắc Kạn được giải phóng đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần cách mạng của nhân dân các dân tộc Chợ Rã nổi dậy giành chính quyền, trở thành một trong những trọng điểm tiếp nhận, giúp đỡ các cơ quan Trung ương, của tỉnh, trong đó có Đài tiếng nói Việt Nam đặt tại xã Khang Ninh, Báo Độc lập ở xã Chu Hương, Báo Cứu quốc ở xã Mỹ Phương…
Ngày 23/3/1945 châu lỵ Chợ Rã hoàn toàn giải phóng. Ngày 30 tháng 3 năm 1945, tại thôn Phiêng Chì xã Thượng Giáo, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã chủ trì cuộc mít tinh trọng thể tuyên bố quyết định thành lập Ủy ban nhân dân lâm thời cấp Châu (huyện) và đặt tên là Châu Chợ Rã với sự tham gia của đông đảo quần chúng nhân dân các dân tộc Chợ Rã. Đây là chính quyền cách mạng cấp huyện đầu tiên trên cả nước trong cao trào kháng nhật cứu nước. Sự kiện lịch sử này gây một tiếng vang lớn trong cao trào khởi nghĩa kháng Nhật cứu nước của nhân dân ta trên khắp cả nước; khẳng định sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác Lê Nin, đường lối lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn của Đảng và Bác Hồ, trực tiếp là Mặt trận Việt Minh do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy. Ngay sau khi tuyên bố thành lập chính quyền cách mạng cấp huyện, nhằm duy trì và đẩy mạnh các hoạt động của địa phương, Giải phóng quân đã khẩn trương mở một lớp học trong 7 ngày cho 24 cán bộ, đảng viên đại diện cho các xã về cách thức tổ chức chính quyền, nhiệm vụ chính trị của chính quyền và phương pháp điều hành, quản lý tổ chức các hoạt động ở địa phương nhằm đẩy mạnh phong trào cách mạng ở từng xã và trong toàn huyện…
 |
| Cơ sở vật chất, đường giao thông được đầu tư mở rộng. |
Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Chợ Rã có nhiều đóng góp, chi viện sức người, sức của cho chiến trường, trong đó hàng nghìn tấn lương thực, thực phẩm; huy động hàng nghìn, hàng vạn ngày công lao động tham gia phục vụ chiến đấu, sửa chữa cầu đường, vận chuyển hàng hóa…Qua tổng kết kháng chiến chống mỹ cứu nước, Chợ Rã có 2 nghìn người tham gia quân đội nhân dân Việt Nam; 312 đồng chí anh dũng hy sinh vĩnh viễn hiến trọn tuổi xuân cho độc lập tự do của Tổ quốc; hàng trăm đồng chí thương binh, bệnh binh… Ghi nhận những thành tích lớn lao của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Chợ Rã, Đảng và Nhà nước đã tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho huyện và 6 xã của huyện Chợ Rã. Trong đó, có 3 nghìn Huân, Huy chương các loại; hàng trăm hộ gia đình có công với nước; 11 bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, nhiều đơn vị và hàng nghìn cá nhân được nhận bằng khen các loại…
Ba Bể trên đà đổi mới
Năm 1984, huyện Chợ Rã đổi tên thành huyện Ba Bể. Tháng 1/1997, tỉnh Bắc Kạn tái lập, huyện Ba Bể thuộc tỉnh Bắc Kạn với 26 đơn vị hành chính xã, thị trấn. Tháng 5 năm 2003, Chính Phủ ban hành Nghị định tách 10 xã của huyện Ba Bể thành lập huyện Pác Nặm. Ba Bể còn 16 đơn vị hành chính xã, thị trấn với 206 thôn, bản, tiểu khu, diện tích tự nhiên 68.412 ha.
Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, quán triệt đường lối đổi mới của Đảng và các nghị quyết của Tỉnh ủy, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Ba Bể phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần tự chủ, sáng tạo, từng bước xây dựng quê hương Ba Bể ngày càng giàu đẹp. Cách trung tâm tỉnh lỵ Bắc Kạn 60 km về phía Tây Bắc, với thế mạnh là nông nghiệp và lâm nghiệp, huyện đã tập trung chuyển dịch mạnh cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa. Bằng các giải pháp đồng bộ, chỉ đạo quyết liệt, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, mùa vụ, áp dụng các biện pháp tiến bộ KHKT vào sản xuất, chính vì vậy, Ba Bể đã xây dựng thành công nhiều mô hình cây, con có giá trị thu nhập cao như: Cam, quýt, hồng không hạt; phát triển kinh tế nông hộ vườn - ao - chuồng -rừng...
Nhờ thực hiện tốt chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, thực hiện nhiều giải pháp đúng đắn nên kinh tế - xã hội đã từng bước phát triển, đời sống, vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện. Tổng sản lượng lương thực có hạt tăng từ 21 nghìn tấn (năm 2001), lên trên 31 nghìn tấn (năm 2014). Bình quân lương thực đến nay đạt gần 630 kg/người/năm. Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp quan tâm chỉ đạo thực hiện tích cực, hạ tầng nông thôn được đầu tư xây dựng, thúc đẩy kinh tế phát triển, bộ mặt nông thôn có nhiều khởi sắc; dịch vụ, du lịch trong những năm qua đã có sự quan tâm đầu tư đáng kể gắn với việc quảng bá, giới thiệu về di tích quốc gia đặc biệt hồ Ba Bể, kết hợp các loại hình du lịch thắng cảnh và du lịch tâm linh. Hệ thống các nhà hàng, khách sạn, nhà nghỉ được xây dựng và nâng cấp, do đó đã thu hút sự quan tâm của nhiều du khách...
Công tác xóa đói giảm nghèo được quan tâm thực hiện và thu được những thành tựu quan trọng, tỷ lệ hộ nghèo từ 63% năm 1998 (theo tiêu chí cũ) đến nay huyện Ba Bể giảm còn 18,04% (tiêu chí mới). 100% xã, thị trấn phủ sóng điện thoại và có báo đọc trong ngày; số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia đạt trên 93%... Hệ thống Trụ sở làm việc cơ quan nhà nước từ huyện đến các xã đã từng bước được đầu tư xây dựng khang trang, hiện đại, trong đó, trụ sở hợp khối các cơ quan Huyện ủy, HĐND, UBND, UBMTTQ huyện được xây dựng gồm 5 tầng với 130 phòng làm việc. Sự nghiệp giáo dục từng bước khởi sắc, đến năm học 2014-2015, toàn huyện đã có 50 trường và 1 trung tâm giáo dục thường xuyên. Đến nay, huyện được công nhận phổ cập giáo dục Tiểu học mức độ 2; 10 xã được công nhận phổ cập giáo dục THCS mức độ 1; 6 xã, thị trấn được công nhận phổ cập giáo dục THCS mức độ 2; đến năm 2015, huyện đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; toàn huyện có 11 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1.
Công tác xây dựng Đảng được coi trọng cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Từ năm 1945 đến nay, Đảng bộ huyện đã tổ chức thành công 20 lần đại hội, đến nay, toàn Đảng bộ có 52 chi đảng bộ trực thuộc với 3.780 đảng viên. Công tác tư tưởng luôn được các cấp ủy Đảng quan tâm chỉ đạo thực hiện. Tình hình tư tưởng của các tầng lớp nhân dân ổn định. Cán bộ đảng viên và các tâng lớp nhân dân chấp hành tốt mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, tích cực lao động sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng quê hương. Trong những năm qua cấp ủy các cấp đã tích cực chỉ đạo triển khai thực hiện có hiệu quả Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, lan tỏa đến toàn thể cán bộ đảng viên và các tầng lớp nhân dân, tạo chuyển biến quan trọng từ nhận thức đến hành động theo tấm gương Bác.
Năm tháng qua đi, bài học về tình đoàn kết, sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong quá trình vận động cách mạng giành chính quyền về tay nhân dân vẫn còn nguyên giá trị. Phát huy truyền thống quê hương cách mạng, ghi nhớ công lao to lớn và sự hy sinh cao cả của các thế hệ cha anh, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Ba Bể nêu cao tinh thần cách mạng, đoàn kết một lòng, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thách thức, tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ, huy động mọi nguồn lực xã hội để phát triển nông nghiệp, nông thôn; tiếp tục chuyển đổi cơ cấu kinh tế; phát huy dân chủ; tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác chỉ đạo điều hành của bộ máy nhà nước cấp huyện, xã; từng bước thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, xây dựng quê hương Ba Bể ngày càng giàu đẹp, văn minh./.
Nguyễn Văn Dong
Quyền Chủ tịch UBND huyện Ba Bể
