Trương Thế Vinh
Phó Giám đốc Sở VHTT & DL Cao Bằng
Những năm qua, việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Cao Bằng có nhiều khởi sắc và đạt được những hiệu quả nhất định, góp phần tích cực vào công tác giáo dục truyền thống, văn hóa, lịch sử địa phương; quảng bá, giới thiệu hình ảnh, tiềm năng phát triển và con người Cao Bằng tới du khách trong và ngoài nước...
 |
| Vẻ đẹp kỳ vĩ của thác Bản Giốc (Cao Bằng) |
Cao Bằng là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa, hiện nay toàn tỉnh có 215 di tích, có 98 di tích đã được xếp hạng, bao gồm: 29 di tích xếp hạng cấp quốc gia, 02 di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (Khu di tích Pác Bó ở xã Trường Hà, huyện Hà Quảng và Khu rừng Trần Hưng Đạo ở xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình).
Bằng nguồn kinh phí của Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa và các nguồn kinh phí khác, một số di tích trên địa bàn tỉnh Cao Bằng đã được đầu tư tôn tạo để bảo tồn và phát huy giá trị như: Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó; Khu di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo; Di tích Chiến thắng chiến dịch Biên giới năm 1950... đã và đang phát huy có hiệu quả, thu hút các du khách đến tham quan, nghiên cứu, học tập. Hiện tại tỉnh Cao Bằng đang trong quá trình lập hồ sơ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt: Các địa điểm di tích lịch sử Chiến thắng chiến dịch Biên giới 1950, huyện Thạch An. Từ cuối năm 2015 đến ngày 28/11/2016, tỉnh Cao Bằng đã triển khai xây dựng hoàn thành hồ sơ khoa học Công viên địa chất non nước Cao Bằng trình UNESCO xem xét công nhận là “Công viên địa chất toàn cầu”, đây là một mô hình vừa phát triển kinh tế - xã hội bền vững, vừa bảo vệ được môi trường, bảo tồn được thiên nhiên, sử dụng hợp lý tổng thể mọi dạng tài nguyên, mọi giá trị di sản, giữ gìn và phát huy bản sắc, truyền thống văn hóa dân tộc. Từ ngày 10/7 - 16/7/2017 tỉnh Cao Bằng đã đón đoàn chuyên gia UNESCO thẩm định chấm điểm Công viên địa chất non nước Cao Bằng, qua thời gian đi thực địa, đoàn chuyên gia đã có những nhận xét, đánh giá tích cực đối với Công viên địa chất non nước Cao Bằng.
Là tỉnh có bề dày lịch sử - văn hóa, kho tàng văn hoá phi vật thể của các dân tộc ở Cao Bằng được thể hiện phong phú qua nhiều hình thức, nhiều phương diện như: Phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật trình diễn, dân ca, truyện kể, thơ ca dân gian, mỹ thuật, nghề thủ công truyền thống, y học dân gian, ẩm thực… và nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể khác. Công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trong thời gian qua được chú trọng thông qua việc thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học về sưu tầm, nghiên cứu, các giá trị văn hóa, văn học - nghệ thuật dân ca, dân nhạc, dân vũ của dân tộc, lễ hội truyền thống của các địa phương. Năm 2012, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam tiến hành khai quật di chỉ Ngườm Vài, xã Cần Yên, huyện Thông Nông, thu được số lượng lớn hiện vật, di vật là công cụ lao động của người tiền sử. Những hoạt động này đã góp phần không nhỏ trong việc khẳng định Cao Bằng là vùng đất cổ có bề dày lịch sử, văn hoá, có nhiều di vật, hiện vật có giá trị; thúc đẩy việc quảng bá tiềm năng du lịch của tỉnh Cao Bằng thông qua các di sản văn hoá.
Hiện tại, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của tỉnh đã và đang phát huy vai trò, tiềm năng, thế mạnh của mình trong việc quảng bá hình ảnh quê hương Cao Bằng, thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch, thu hút du khách đến tìm hiểu trải nghiệm, mở ra một số loại hình du lịch mới như: Du lịch homestay gắn với tìm hiểu trải nghiệm làng nghề và tìm hiểu văn hóa bản địa. Tuy nhiên, tài nguyên du lịch này vẫn chưa được khai thác đúng mức và có hiệu quả. Hầu hết những di sản văn hoá phi vật thể của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn tỉnh chưa trở thành sản phẩm du lịch hoặc cũng chưa có khả năng khai thác để trở thành một sản phẩm du lịch hấp dẫn.
Trong năm 2016, toàn tỉnh đã đón tiếp 741.547 lượt du khách trong và ngoài nước (tăng 13,5% so với năm 2015). Riêng Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó đã tổ chức đón tiếp 1.028 đoàn khách với 66.892 lượt khách; Khu di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo đã tổ chức đón 478 đoàn khách với 8.423 lượt khách; Di tích Chiến thắng chiến dịch Biên giới 1950 đón 495 đoàn với 5.381 lượt khách. Thống kê trong 6 tháng đầu năm 2017, tổng số lượt khách đến với Cao Bằng là 398.300 lượt, tăng 22,4% so với cùng kỳ và đạt 47,4% kế hoạch năm.
| 03 tuyến du lịch trong vùng Công viên địa chất non nước Cao Bằng: - Tuyến du lịch cụm phía Tây “Khám phá Phia Oắc - vùng núi của những đổi thay” (huyện Nguyên Bình); - Tuyến du lịch cụm phía Bắc “Hành trình về nguồn cội” (gồm huyện Hòa An và Hà Quảng); - Tuyến du lịch cụm phía Đông “Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ xở thần tiên” (gồm 4 huyện: Trà Lĩnh, Quảng Uyên, Trùng Khánh, Hạ Lang). . |
Để tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh, cần thực hiện tốt các giải pháp sau: Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; tuyên truyền giáo dục cho người dân, đề cao vai trò của nhân dân trong việc tham gia quản lý di sản văn hóa; hoàn thiện cơ chế chính sách về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh, tạo môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững; tăng cường đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa; tăng cường giao lưu hợp tác về du lịch đặc biệt là gắn kết du lịch trong vùng Việt Bắc để tạo ra một sản phẩm riêng có của vùng Việt Bắc đó là “Hành trình theo chân Bác và điểm đến du lịch vùng chiến khu Việt Bắc”. Đồng thời, chú trọng bồi dưỡng nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý, chuyên môn làm nhiệm vụ bảo tồn di sản văn hóa; tập trung đầu tư hỗ trợ các nghề thủ công truyền thống, có khả năng tạo ra những sản phẩm đặc trưng phục vụ khách du lịch; đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.../.
