Trẻ em chính là tương lai của đất nước, của mỗi dân tộc. Việc bỏ học của các em học sinh không chỉ là nỗi lo của ngày hôm nay mà sẽ còn ảnh hưởng đến sự phát triển của tương lai. Các em bỏ học sớm sẽ làm gì, đi đâu, về đâu? Vậy làm thế nào để giảm thiểu tình trạng học sinh bỏ học trong giai đoạn hiện nay là vấn đề cần được quan tâm?
Thực trạng học sinh bỏ học ở Bắc Kạn
Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Kạn sau kỳ nghỉ tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, mặc dù lịch học là ngày 21/2 nhưng đến ngày 26/2 trên địa bàn toàn tỉnh vẫn còn 320 em học sinh chưa ra lớp. Đặc biệt, riêng huyện Pác Nặm có 295 học sinh, đến ngày 2/3 số học sinh chưa ra lớp của huyện Pác Nặm vẫn còn 203 em, đến ngày 6/3 còn 26 em chưa ra lớp.
Đồng chí Phạm Tuấn An- Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS xã Cổ Linh cho biết: Vào ngày đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán tức ngày 21/2 nhà trường có 71/261 em học sinh chưa ra lớp, nhưng đến ngày 26/2 số học sinh nghỉ học tăng cao lên đến 180 em, ngày 2/3 vắng 172 em, chiều ngày 4/3 còn vắng 7 em, đến hôm nay (6/3) chỉ còn 4 em chưa đến lớp sau kỳ nghỉ tết.
Cũng theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo, năm học 2015-2016 trên địa bàn toàn tỉnh đã có 425 học sinh bỏ học, trong đó nhiều nhất là ở bậc học THPT với 185 em, THCS 144 em, tại Trung tâm Giáo dục Thường xuyên của huyện là 93 em…Năm học 2016-2017 cũng có 490 em học sinh bỏ học, trong đó THPT là 229 em, THCS là 110 em, Tại Trung tâm Giáo dục Thường xuyên của huyện là 145 em. Riêng học kỳ I năm học 2017- 2018 có 287/50.003 em học sinh bỏ học.
 |
| Trong học kỳ I năm học 2017-2018 trường THPT Chợ Đồn có 26 em học sinh bỏ học (Ảnh: Một giờ học của các em học sinh trường THPT Chợ Đồn) |
Theo thầy Vũ Đức Mẫn- Hiệu trưởng Trường THPT Chợ Đồn từ đầu năm học đến nay đã có 26 em học sinh bỏ học quá số tiết quy định. Trong đó khối 10 là 11 em, khối 11 là 9 em và khối 12 có 6 em.
Tình trạng chậm ra lớp sau các kỳ nghỉ Tết Nguyên đán đã làm ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học của các trường. Việc học sinh bỏ học sẽ là mối lo của gia đình, xã hội; khi các em bỏ học giữa chừng không được trang bị những kỹ năng, kiến thức, thái độ nền tảng để có thể hội nhập được vào xã hội với tư cách là một thành viên của xã hội ?
Đâu là nguyên nhân ?
Để giảm thiểu tình trạng học sinh chậm đến lớp sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán cũng như bỏ học thì trước hết phải xác định được nguyên nhân. Theo ý kiến của cấp ủy, chính quyền và ngành giáo dục thì đều có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Phần đa các em bỏ học là hoàn cảnh kinh tế khó khăn, các em ở nhà phụ giúp cha mẹ kiếm sống; một số em tuy gia đình có điều kiện nhưng lại thích đi làm thuê có tiền tiêu xài, ham chơi, không xác định rõ hướng mình học để làm gì? một số em học lực kém; do cha mẹ làm ăn xa hoặc mâu thuẫn không ai quan tâm. Việc tỷ lệ các em sinh viên sau khi ra trường thất nghiệp cao cũng ảnh hưởng đến tâm lý của các em, nhất là đối với học sinh THPT…
Theo Bí thư Đảng ủy xã Cổ Linh, huyện Pác Nặm Lường Văn Quận: Với đặc thù xã có bà con dân tộc Mông chiếm đến 67%, theo truyền thống cứ vào rằm tháng giêng những chàng trai, cô gái người Mông đều đi ném Pao. Đây chính là một trong những lí do khiến cho nhiều em học sinh nghỉ học để tham gia.
 |
| Đoàn công tác gồm cán bộ Phòng Giáo dục huyện Pác Nặm, UBND xã, giáo viên Trường THCS xã An Thắng có mặt tại nhà em Lý Kim Tài thôn Phiêng Pẻn, An Thắng, Pác Nặm để vận động em ra lớp |
Theo các thầy cô, cấp ủy, chính quyền địa phương thì một trong những nguyên nhân chủ yếu của việc các em chậm ra lớp, hoặc ra lớp xong lại nghỉ học chính là do đi tham dự, mải vui chơi ở các lễ hội được tổ chức trên địa bàn và các khu vực lân cận. Số học sinh nghỉ học chủ yếu là ở bậc THCS. Từ con số thống kê của Trường PTDT bán trú THCS xã Cổ Linh có thể thấy điều này. Khi ngày 21/2 (tức ngày 6 Tết) số học sinh chưa ra lớp chỉ có 71 em, nhưng đến ngày 26/2 (tức ngày 11 tháng giêng) là ngày thứ 2 đầu tuần cũng là trước ngày diễn ra Lễ hội Mù Là huyện Pác Nặm năm 2018 được chính thức tổ chức tại xã Cổ Linh từ ngày 27/2 đến ngày 1/3 (tức ngày 12 đến ngày 14 tháng giêng) số học sinh nghỉ học tăng đến 180 em. Sau khi kết thúc các lễ hội cơ bản các em đã tham gia học đầy đủ.
Đấy là đối với những trường hợp các em mải chơi tại các lễ hội, sau đó vẫn tiếp tục học tại các trường; còn đối với những trường hợp nghỉ học thường xuyên, liên tục, bỏ học giữa chừng mỗi em đều có những nguyên nhân, lý do riêng nhưng theo nhận định của các cấp, ngành và đội ngũ giáo viên trực tiếp đứng lớp thì chủ yếu bắt nguồn từ phong tục tập quán lạc hậu, hoàn cảnh gia đình khó khăn ngoài ra một số em chịu sự tác động xấu từ mặt trái của xã hội khi những quán Game, những hiệu cầm đồ mọc lên nhiều như hiện nay dẫn đến tình trạng ham chơi, lười học…
Cô Nông Thị Lụa, Giáo viên chủ nhiệm lớp 12A8, trường THPT Chợ Đồn cho biết: Đầu năm học lớp có 37 em, đến nay đã có 2 em bỏ học. Một em bỏ học là do mải chơi, bố mẹ ít quan tâm, thường xuyên nghỉ học không phép nhiều; còn một em tuy nhà có điều kiện nhưng nhà xa, phải trọ học, em hay chơi, uống rượu, nghỉ học nhiều. Hiện nay cả 2 em đều đã nghỉ nhiều hơn số buổi quy định.
Theo Cô Lụa, sau khi các em nghỉ cô vẫn tiếp tục tìm hiểu, thăm nắm, liên lạc để động viên các em đi học trở lại. Nhưng đến nay, theo thông tin Cô Lụa nắm được thì một em đã đi khỏi địa phương để làm thuê, một em vẫn ở nhà nhưng theo thông tin từ một số bạn bè em này cắm thẻ học sinh vay lãi ngày ở cổng trường, do đó không xuống học nữa.
Nhiều nỗ lực vận động các em ra lớp
Việc duy trì sĩ số học sinh, đảm bảo công tác phổ cập giáo dục luôn được cấp ủy, chính quyền các địa phương và ngành giáo dục đặc biệt quan tâm. Trong văn bản chỉ đạo số 91/UBND-THVX ngày 8/1/2018 của UBND tỉnh về việc chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm trước, trong, sau Tết Nguyên đán Mậu Tuấn 2018 đã yêu cầu: Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo công tác huy động học sinh ra lớp sau Tết, đảm bảo sĩ số, đúng thời gian theo chương trình năm học. Ngành Giáo dục tỉnh cũng đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc, các trường học duy trì thông suốt các hoạt động chuyên môn trước và sau kỳ nghỉ tết.
Đối với huyện Pác Nặm, việc học sinh chậm ra lớp sau kỳ nghỉ hè và nghỉ Tết Nguyên đán nhiều năm nay vẫn thường xuyên xảy ra. Do đó, trước tết UBND huyện Pác Nặm đã ban hành văn bản số 120/UBND-VX ngày 12/2/2018 về việc đảm bảo duy trì sĩ số học sinh sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, theo đó yêu cầu các địa phương chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể phối hợp với nhà trường thực hiện tốt công tác tuyên truyền đến từng hội viên về giáo dục học sinh trong việc vui xuân đón tết và trở lại trường học theo quy định nhằm ổn định sĩ số học sinh.
Sau tết, khi còn số lượng lớn học sinh chưa ra lớp, ngày 2/3/2018 UBND huyện cũng đã ra văn bản hỏa tốc yêu câu cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể phân công cụ thể từng cán bộ, công chức phụ trách các thôn phối hợp với nhà trường để tuyên truyền vận động học sinh ra lớp. Theo đó các ngày 03 và 04/3/2018 tuy là ngày thứ bảy, chủ nhật nhưng yêu cầu các xã không được nghỉ để tập trung đi vận động học sinh ra lớp.
Đồng chí Hoàng Văn Duy- Phó Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Pác Nặm cho biết: Phòng Giáo dục huyện Pác Nặm đã có văn bản khẩn chỉ đạo các trường trực thuộc, những trường có học sinh chưa ra lớp hoặc đi học không đều trong các ngày 03 và 04/3/2018 toàn thể cán bộ giáo viên không được nghỉ, tập trung đi tuyên truyền vận động học sinh ra lớp; đồng thời Phòng Giáo dục huyện cũng đã cử 07 cán bộ đi xuống các xã Bằng Thành, Cổ Linh, Công Bằng, An Thắng, Cao Tân để theo các đoàn đi vận động học sinh ra lớp.
Anh Trần Văn Thành- Cán bộ Phòng Giáo dục Đào tạo huyện Pác Nặm cho biết: Tôi được phân công theo đoàn công tác cùng các đồng chí lãnh đạo xã, giáo viên ở xã An Thắng ngày 3/3 đi lên thôn Phiêng Pẻn để vận động 2 em là Lý Kim Tài (lớp 9) và Triệu Văn Tuấn (lớp 7) trở lại lớp. Sau khi được vận động các em đã trở lại lớp, tôi là người trực tiếp đèo Triệu Văn Tuấn bằng xe máy xuống trường học.
Được biết em Tài chưa trở lại lớp là do không có người chăm sóc Bố, Bố em Tài đang bị ung thư giai đoạn cuối, mẹ mất sớm, Bố lấy vợ 2 nhưng do nhà neo người, không có ai chăm sóc, mặc dù rất muốn đi học nhưng em luôn lo cho Bố.
 |
| Với sự nỗ lực vận động của nhà trường, địa phương, đến ngày 7/3, Trường THCS Cổ Linh chỉ còn 1 em học sinh chưa ra lớp sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán. |
Tại xã Cổ Linh, cấp ủy, chính quyền phối hợp với Trường PTDT bán trú THCS xã Cổ Linh trong các ngày 03 và 04/3 đã thành lập 8 tổ đi đến 10 thôn để vận động các em ra lớp. Hiệu trưởng Phạm Thái An cho biết: Chúng tôi huy động toàn bộ cán bộ, giáo viên ở trong trường để đi trực tiếp đến từng gia đình các em để thăm nắm, tuyên truyền, vận động các em trở lại lớp. Sau đợt vận động cơ bản các em đã trở lại lớp, chỉ còn vài trường hợp chúng tôi tiếp tục vận động. Đến sáng nay (7/3) chỉ còn 1 em học sinh chưa trở lại lớp sau kỳ nghỉ Tết.
Giải pháp nào để giảm thiểu tình trạng này ?
Theo đồng chí Hoàng Văn Duy- Phó Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Pác Nặm giải pháp được ngành giáo dục huyện đưa ra là tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục nhưng để có được giải pháp thực sự hữu hiệu giảm triệt để tình trạng chậm ra lớp, bỏ học trên địa bàn thì vẫn đang là vấn đề nan giải.
Còn đồng chí Ma Thế Quyên- Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Kạn cho rằng, để giảm thiểu tình trạng học sinh không ra lớp sau kỳ nghỉ Tết, học sinh bỏ học cần thực hiện các giải pháp: Tập trung nâng cao chất lượng dạy và học, tổ chức tốt việc phụ đạo cho học sinh yếu kém, khắc phục tình trạng chạy theo thành tích, thiếu trung thực trong đánh giá, thi. Các nhà trường cần phải quy định rõ trách nhiệm của Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm các tổ chức đoàn, đội trong việc duy trì sĩ số học sinh. Các cơ sở giáo dục phải nắm rõ nguyên nhân khiến học sinh bỏ học và đề xuất những giải pháp thực hiện hết sức cụ thể cho từng cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể của địa phương, theo đó có kế hoạch phối hợp với cấp ủy, chính quyền, đoàn thể các cấp, các sở, ban, ngành, tăng cường công tác tuyên truyền cho nhân dân hiểu rõ nghĩa vụ, lợi ích của việc học tập để nâng cao dân trí, tạo điều kiện để xóa đói, giảm nghèo, làm giàu cho bản thân, cho gia đình và cho xã hội. Đề nghị tỉnh chỉ đạo ngành VHTTDL, UBND các huyện, thành phố xem xét điều chỉnh thời gian một số lễ hội dịp Tết Nguyên đán theo hướng tổ chức sớm hơn.
 |
| Tạo sân chơi lành mạnh, vừa học, vừa chơi sẽ giúp các em tránh xa các tệ nạn xã hội |
Để giảm thiểu tình trạng học sinh bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn thì cấp ủy, đây là vấn đề không chỉ ngày một ngày hai. Bởi để nâng cao được chất lượng cuộc sống người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo thì chính quyền, các địa phương cần thực hiện tốt các chính sách, nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội, hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, điều kiện cơ sở vật chất để cuộc sống của người dân đỡ vất vả hơn, có điều kiện chăm lo cho con em mình hơn. Tăng cường công tác quản lý các lễ hội cũng như các hộ kinh doanh internet, cầm đồ, karaoke…Nhà trường, Đoàn thanh niên, Đội cần tạo môi trường thân thiện trong nhà trường, tạo sân chơi lành mạnh, vừa học vừa chơi để lôi kéo các em.
Một học sinh có học giỏi, chăm ngoan hay không đều chịu sự tác động từ xã hội, gia đình và nhà trường. Bởi vậy muốn giảm thiểu tình trạng này cần sự vào cuộc tất cả các cấp, ngành và toàn xã hội; chung tay, phối hợp chặt chẽ xây dựng môi trường học tập thân thiện, an toàn cho học sinh./.
Nông Vui
