Đến nay, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố, tiểu khu, ghép cụm dân cư giai đoạn 2019 - 2020 theo Nghị quyết số 21/NQ-HĐND ngày 26/8/2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh đã hoàn thành. Mặc dù còn một số vấn đề cần giải quyết nhưng nhìn chung việc sáp nhập các thôn, tổ dân phố, tiểu khu trên địa bàn tỉnh diễn ra thuận lợi, góp phần tinh gọn bộ máy cơ sở và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Ngày cuối năm, chúng tôi tới xã Chu Hương (Ba Bể), cùng với thời điểm địa phương vừa hoàn thành sáp nhập 8 thôn chưa đạt chuẩn thành 3 thôn mới. Như vậy, từ 19 thôn ban đầu, sau sáp nhập số thôn của xã Chu Hương giảm còn 14 thôn. Không chỉ giảm về số lượng thôn mà đội ngũ cán bộ không chuyên trách của xã Chu Hương cũng giảm bớt, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo của xã. 1 tháng sau khi đảm nhận chức Trưởng thôn Bản Lùng (sáp nhập từ thôn Bản Hán, Bản Lùng, Đon Dài), anh Mã Văn Hiển đã dần quen với nhiệm vụ mới.
Anh Hiển chia sẻ: Trước khi được tín nhiệm bầu làm trưởng thôn của thôn mới, tôi cũng là Trưởng thôn của Bản Hán nên không cảm thấy bỡ ngỡ hay áp lực. Tuy nhiên, với việc lãnh đạo thôn mới với gần 150 hộ dân (gấp 3 lần so với thôn Bản Hán) đòi hỏi bản thân và các đồng chí lãnh đạo thôn cần phải nỗ lực nhiều hơn, phải thay đổi tư duy, cách làm để giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho bà con. Sau một tháng sáp nhập, bộ máy lãnh đạo của thôn đã cơ bản hoạt động ổn định, người dân đồng thuận, đây là điều kiện thuận lợi để chúng tôi lãnh đạo bà con thực hiện tốt các nhiệm vụ ở cơ sở.
Được sự hỗ trợ của huyện, xã, đến nay một số khó khăn, bất cập trong quá trình sáp nhập như: nhà họp thôn mới, sắp xếp cán bộ dôi dư, thay đổi giấy tờ tùy thân… đã và đang được giải quyết, góp phần hạn chế sự xáo trộn đời sống của người dân. Việc tổ chức họp thôn ở đâu, cách thức báo họp thôn, họp chi bộ như thế nào, huy động sức dân để làm việc chung ra sao, hỗ trợ gia đình có việc hiếu, việc hỷ ra sao, ban lãnh đạo thôn đều đã có phương án cụ thể. Điều quan trọng sau sáp nhập là người dân trong thôn đều đồng tình ủng hộ, đoàn kết vì cuộc sống mới thì mọi khó khăn, vướng mắc sẽ vượt qua.
Nói về sự đổi thay sau sáp nhập các thôn, đồng chí Hoàng Văn Danh- Bí thư Đảng ủy xã Chu Hương cho biết: Sáp nhập các thôn, xã chưa đạt chuẩn là chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng, nhưng cũng chứa đựng nhiều khó khăn, phức tạp. Để đảm bảo thực hiện thành công chủ trương trên, ngay từ đầu khi mới triển khai Đề án sáp nhập của tỉnh, cấp ủy, chính quyền và ban, ngành, đoàn thể của xã đã tập trung vào công tác tuyên truyền giúp người dân hiểu và đồng thuận với việc sáp nhập các thôn chưa đạt chuẩn. Nhìn chung việc sáp nhập tương đối thuận lợi, quan trọng là sau sáp nhập không có nhiều xáo trộn trong sinh hoạt của người dân. Thời gian tới, lãnh đạo xã sẽ phối hợp, giúp đỡ các thôn mới thành lập tháo gỡ một số vướng mắc còn gặp phải sau sáp nhập, tạo thế và lực mới cho các thôn và toàn xã đi lên.
Với cách làm linh hoạt, minh bạch, đúng quy định, nhiều vướng mắc dần được tháo gỡ trong quá trình triển khai thực hiện việc sáp nhập thôn, tổ dân phố tại huyện Chợ Mới. Đến nay, huyện đã hoàn thành việc sắp xếp 14 thôn, 3 tổ dân phố để thành lập 7 thôn, 1 tổ dân phố mới. Toàn huyện giảm từ 166 thôn, tổ dân phố xuống còn 158 thôn, tổ dân phố. Tại xã Thanh Vận, có 6 thôn bản chưa đạt chuẩn phải sáp nhập, gồm Quan Làng 1, Quan Làng 2, Bản Pjọ, Nà Kham, Pá Lải, Nà Chúa. Với các thôn bản vùng cao, những đặc thù về giao thông, địa hình trải rộng, việc sáp nhập gặp không ít khó khăn vướng mắc. Vì vậy chính quyền địa phương đã cẩn trọng trong việc lựa chọn phương án sáp nhập phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương, đặc biệt quan tâm đến việc giải thích, tuyên truyền để người dân nhìn ra được những lợi ích thiết thực sau sáp nhập từ đó tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân. Do vậy Thanh Vận đã hoàn thành việc sáp nhập các thôn theo đúng tiến độ quy định. Các thôn Quan Làng 1, Quan Làng 2 sáp nhập thành thôn Quan Làng; Bản Pjọ, Nà Kham thành thôn An Thọ; Pá Lải, Nà Chúa thành thôn Chúa Lải. Sau sáp nhập, xã Thanh Vận đã giảm từ 10 xuống còn 7 thôn.
Anh Hà Đức Thỏa- Trưởng thôn An Thọ cho biết: Việc sáp nhập 2 thôn thành một sẽ thuận lợi trong việc triển khai chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, tạo thêm sức mạnh trong triển khai thực hiện các phong trào của địa phương. Mặc dù còn nhiều khó khăn, song cấp ủy, ban công tác Mặt trận và các chi hội đoàn thể sẽ ổn định tổ chức, từng bước hoàn thiện, điều chỉnh hương ước của thôn cho phù hợp, gắn kết bà con nhân dân.
Từ khi tái lập tỉnh năm 1997 đến giữa năm 2019, số lượng thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh đã tăng thêm 84 thôn, tổ dân phố, từ 1.337 thôn năm 1997 lên 1.421 thôn năm 2019. Hệ thống thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh thể hiện vai trò là tổ chức tự quản trong cộng đồng dân cư, hoạt động của hệ thống thôn, tổ dân phố thông qua sự quản lý, điều hành của các tổ chức chi bộ đảng, các chi hội đoàn thể đã phát huy hiệu quả, là cánh tay nối dài của Đảng, chính quyền đến nhân dân.
Theo quy định, chủ trương chung của Đảng, Nhà nước ta hiện nay, cũng như thực trạng thôn, tổ dân phố của Bắc Kạn thì việc sáp nhập thôn, tổ dân phố là yêu cầu cần thiết nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền cấp xã. Đồng thời, cũng góp phần giảm chi phí ngân sách, nâng cao hiệu quả đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở các địa phương. Đối chiếu với những quy định theo chuẩn của Bộ Nội vụ thì tỉnh ta chỉ có 5 thôn đạt chuẩn (có 150 hộ dân trở lên), số thôn chưa đạt chuẩn là 1.229 thôn (có từ 149 hộ dân trở xuống), có 9 tổ phố đạt chuẩn (có từ 200 hộ dân trở lên), và có 178 tổ phố chưa đạt chuẩn (có dưới 200 hộ). Các thôn, tổ phố chưa đạt chuẩn về dân số sẽ tiến hành sáp nhập theo quy định và theo lộ trình đã xây dựng.
Riêng trong năm 2019, có 212 thôn, tổ dân phố tiến hành sáp nhập thuộc 39 xã của 8 huyện, thành phố. Cụ thể: huyện Na Rì sáp nhập 21 thôn; Chợ Mới sáp nhập 17 thôn, tổ dân phố; Pác Nặm sáp nhập 09 thôn; Ngân Sơn sáp nhập 57 thôn, tổ dân phố; Bạch Thông sáp nhập 16 thôn; Ba Bể sáp nhập 43 thôn; Chợ Đồn sáp nhập 28 thôn và thành phố Bắc Kạn sáp nhập 21 thôn, tổ dân phố. Sau sáp nhập, số thôn, tổ dân phố còn lại của Bắc Kạn là 1.310, giảm 111 thôn, tổ dân phố. Quá trình thực hiện chủ trương sáp nhập, các địa phương cơ bản tuân thủ đúng quy trình, thủ tục với trọng tâm là làm tốt công tác tuyên truyền, vận động giúp cán bộ cơ sở và người dân hiểu về mục đích, ý nghĩa, cách thức thực hiện việc sáp nhập, từ đó tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đây cũng là cơ sở để tỉnh tiếp tục sáp nhập các xã chưa đạt chuẩn theo quy định, qua đó góp phần tinh gọn, nâng cao hiệu quả, hiệu lực bộ máy hành chính các cấp vì dân phục vụ./.
Xuân Nghiệp