G8 là gì?
G8 là nhóm 8 quốc gia dân chủ và công nghiệp hàng đầu của thế giới (Pháp, Đức, Italia, Nhật Bản, Anh, Mỹ (G6, 1975), Canada (G7, 1976) và Nga (không tham gia một số sự kiện). Điểm nhấn của G8 là hội nghị thượng đỉnh kinh tế và chính trị được tổ chức hàng năm với sự tham dự của nguyên thủ các nước thành viên cùng các quan chức quốc tế, đồng thời cũng có nhiều hội nghị bên lề.
Lịch sử
G8 bắt nguồn từ khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 và cuộc suy thoái toàn cầu sau đó. Các vấn đề này dẫn đến việc Mỹ thành lập Nhóm Thư viện (Library Group) quy tập các viên chức tài chính cấp cao từ Mỹ, Châu Âu và Nhật Bản để thảo luận các vấn đề kinh tế.
Năm 1975 Tổng thống Pháp Valéry Giscard d'Estaing mời nguyên thủ của 6 nước dân chủ và công nghiệp hàng đầu thế giới tham dự hội nghị thượng đỉnh đầu tiên tại Rambouillet và đưa ra đề nghị họp thường niên. Những người tham dự đồng ý tổ chức họp mặt hàng năm theo chế độ chủ tịch luân phiên, hình thành nên nhóm G6 bao gồm Pháp, Tây Đức, Italia, Nhật, Anh và Mỹ. Vào hội nghị thượng đỉnh kế tiếp tại Puerto Rico, nó trở thành G7 với sự tham gia của Canada theo yêu cầu của Tổng thống Mỹ Gerald Ford.
Sau khi Chiến tranh lạnh chấm dứt, năm 1991 Liên Xô và sau đó là Nga bắt đầu gặp nhóm G7 sau hội nghị thượng đỉnh chính. Từ hội nghị lần thứ 20 tại Naplé, nhóm này trở thành P8 (Political 8), hay gọi không chính thức là "G7 cộng 1". Nga được cho phép tham gia đầy đủ hơn kể từ hội nghị lần thứ 24 tại Birmingham, đánh dấu sự hình thành G8.
Tuy nhiên Nga không được tham dự hội nghị dành cho các bộ trưởng tài chính vì nó không là cường quốc kinh tế; và "G7" được dùng để chỉ cuộc họp ở cấp bộ trưởng này. Hội nghị thượng đỉnh năm 2002 tại Kananaskis (Canada) thông báo Nga sẽ là chủ nhà cho hội nghị năm 2006, và như vậy hoàn tất quá trình trở thành thành viên đầy đủ của Nga.
Cấu trúc và hoạt động:
G8 không được hỗ trợ bởi một tổ chức xuyên quốc gia, không như Liên Hiệp Quốc hay Ngân hàng Thế giới. Ghế chủ tịch của nhóm được luân phiên hàng năm giữa các nước thành viên, với trách nhiệm chủ tịch tính từ ngày 1 tháng 1. Nước giữ ghế chủ tịch tổ chức một loạt các hội nghị cấp bộ trưởng, từ đó dẫn đến hội nghị thượng đỉnh giữa các nguyên thủ trong 3 ngày vào giữa năm, cũng như việc bảo đảm an ninh cho người tham dự.
Các cuộc họp ở cấp bộ trưởng bàn về các vấn đề sức khoẻ, thi hành luật lệ và lao động, để giải quyết các vấn đề của nhau và của toàn cầu. Nổi tiếng nhất trong số đó là G7, hiện được dùng để nói về hội nghị của các bộ trưởng tài chính của G8 trừ nước Nga, và các viên chức từ Cộng đồng Châu Âu. Tuy nhiên, cũng có một cuộc họp ngắn "G8+5" giữa các bộ trưởng tài chính của G8 và Trung Quốc, Mexico, Ấn Độ, Brazil và Nam Phi.
Các vấn đề sẽ được thảo luận tại Nga?
Các cuộc họp thượng đỉnh bắt đầu từ khi thế giới phải đối mặt với cuộc khủng hoảng dầu lửa lần đầu tiên dẫn tới cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu. Năm nay, hội nghị một lần nữa thảo luận về hồi phục kinh tế thế giới và chương trình thương mại tự do. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, các chủ đề khác như môi trường, rửa tiền và khủng bố toàn cầu cũng là chủ đề thảo luận tại hội nghị.
Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết ông muốn vấn đề an ninh năng lượng dành cho các nước giàu và nghèo trên thế giới được ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự.
Ông nhấn mạnh, các cường quốc trên thế giới có trách nhiệm tạo ra một hệ thống bảo vệ các thế hệ tương lai khỏi các cuộc xung đột liên quan đến các nguồn cung cấp năng lượng.
Tổng thống Nga đồng thời cũng mong muốn tập trung vào giáo dục như một phương tiện ngăn chặn sự lây lan của khủng bố, chủ nghĩa bài ngoại và kêu gọi thế giới chung tay đối phó với đại dịch HIV-AIDS và cúm gia cầm.
Tuy nhiên, các cuộc xung đột trên thế giới, đặc biệt là tại Dải Gaza, tham vọng hạt nhân Iran, có nhiều khả năng chiếm phần lớn thời gian thảo luận.
Đáng chú ý, một số thành viên G8 muốn đưa vấn đề dân chủ, nhân quyền của Nga ra thảo luận.
Ai sẽ tham dự?
Thành phần lãnh đạo chủ chốt tham dự hội nghị thượng đỉnh G8 lần này gồm: Tổng thống Pháp Jacques Chirac, Thủ tướng Italia Romano Prodi, Thủ tướng Đức Angela Merkel, Thủ tướng Nhật Bản Junichiro Koizumi, Thủ tướng Canada Stephen Harper, Thủ tướng Anh Tony Blair, Tổng thống Mỹ George W. Bush.
Ngoài ra, lãnh đạo của một số quốc gia đang phát triển quan trọng nhất cũng sẽ tham dự với tư cách là quan sát viên như: Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh, Tổng thống Brazil Lula da Silva, và Tổng thống Nam Phi Thabo Mkebi.
Các nhân vật khác gồm Tổng thư ký LHQ Kofi Annan, và lãnh đạo các cơ quan trọng yếu của tổ chức này gồm WHO, IEA và IAEA, UNESCO.
Hứa hẹn trong hội nghị lần trước được thực hiện thế nào?
Hội nghị lần này sẽ đánh giá lại những cam kết hứa hẹn đưa ra tại Hội nghị thượng đỉnh G8 tại Gleneagles, Scotland - hồi năm ngoái.
Thủ tướng Anh Tony Blair từng tuyên bố sẽ thành lập một uỷ ban quốc tế đánh giá tiến độ thúc đẩy phát triển ở châu Phi.
Lĩnh vực chủ chốt không đạt được tiến bộ nào đáng kể chính là thương mại, các cuộc đàm phán thương mại bị đình hoãn, nhiều hạn chót bị lỡ.
Dự kiến, người đứng đầu Tổ chức thương mại thế giới (WTO) Pascal Lamy sẽ tới Moscow với hy vọng tạo được bước đột phá bên lề hội nghị.
Tuy nhiên, hiện Nga vẫn chưa phải là thành viên của WTO và đang xung đột với Mỹ về các điều khoản gia nhập tổ chức này.
Liệu Nga có là một phần của G8?
Nga muốn thể hiện rằng họ là một quốc gia công nghiệp, hiện đại, tiên tiến, đồng thời muốn tỏ rõ vai trò là một nhà xuất khẩu dầu lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Ảrập Xêút, và là nước có trữ lượng khí đốt lớn nhất thế giới.
Tuy nhiên, vụ tranh chấp khí đốt gần đây giữa Nga và Ukraine, vốn gây ảnh hưởng tới hoạt động cung cấp tới châu Âu, đã đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của Nga với tư cách là một nhà cung cấp năng lượng.
Không ít người đặt câu hỏi liệu Nga có nên chủ trì cuộc họp thượng đỉnh các nền dân chủ công nghiệp nhất thế giới này.
Họ cho rằng, nền kinh tế Nga nhỏ hơn nhiều so với bất kỳ thành viên nào và dưới thời Tổng thống Putin, sự phát triển dân chủ ở Nga bị trì hoãn.
Tuy nhiên, Nga lập luận rằng, nếu có nhược điểm nào về dân chủ và nhân quyền, thì các thành viên khác của G8 cũng có nhược điểm tương tự.
